Улуг-Хем кожууннун культуразынын хоочуну, композитор Монгуш Василий Кара-оолович, Ийи-Тал сумузунга 1958 чылдын февраль 14-те торуттунген, школачы чылдарында-ла уран-чуул корулделеринге идепкейлиг киржип чораан болгаш школа соонда Кызылдын уран-чуул училищезинин баян салбырын чедиишкинниг дооскан. Торээн суурунга келгеш Ийи-Тал сумузунун кодээ культура одаанын эргелекчизи болуп ажылдай берген. 1996 чылдын сентябрь айда Хайыраканнын уран-чуул школазын ажыдып бирги удуртукчузу кылдыр томуйлаткан. Ажылдап турар чылдарында Чоон-Сибирьнин культура институдун бот-ооредилге-биле доозуп алгаш, дээди эртемниг башкы болган.  Василий Кара-ооловичтин бир онзагай чуулу-ыры, шулук чогаадыры болуп турар. Оон чогааткан ырлары удаа-дараа чон аразынга тарап, билдингир ырлар болу бергеннер. Чижээ: «Ийи-талым» бодунун оскен-торээн суурунун каас-чаражын, ынакшылын илереткен ырыны сумунун аныяк-оскеннери концерт, конкурс, фестивальдарда кууседип чоруурлар, «Авайымны» деп ырын Тыванын алдарлыг артизи Бобак-оол Салчак сценада, телевидениеде-даа ырлай бээрин коруп чоруур бис, ол ышкаш «Орай кузел» деп ырызын аныяктар ырлажып, автобус-машиналарда бо-ла дынналы бээр. Чырыкче унген ырылар чыындызы баштайгы ному «Орай кузел» (2002 ч.), ийиги ному «Ырлап берейн»
(2013 ч), дараазында шулуктер чыындызы «Сеткил чечээ» (2015 ч.), ырылар чыындызы «Манап алыйн» (2019 ч.) Василий Кара-оолович оонун-ишти Любовь Сентябрьевна-биле чангыс кысты, ийи оолду чырык чер кырынга боарадып чаяагаштын, толептиг кижилер кылдыр остуруп калганнар. Оларнын ортун оглу Эдуард Васильевич адазынын изин саглап Хайыраканнын уран-чуул школазында баян клазынын башкызы болуп чедиишкинниг, уре-туннелдиг ажылдап чоруур.

dav